در این مقاله پس از آشنایی مختصر با شرکت تعاونی ، موضوع اصلی بحث را مورد مطالعه و بررسی قرار می دهیم. لطفاَ با ما در ثبت شرکت کیا همراه باشید.

• تعریف شرکت تعاونی :
ماده 2 قانون شرکت های تعاونی مصوب سال 1350 شرکت تعاونی را چنین تعریف کرده است :
شرکت تعاونی شرکتی است از اشخاص حقیقی یا حقوقی که به منظور رفع نیازمندی های مشترک و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضاء از طریق خود یاری و کمک متقابل و همکاری آنان موافق اصولی که در این قانون مطرح است تشکیل می شود.

• موارد عدم تشکیل شرکت تعاونی :
درموارد زیر تقاضای تشکیل شرکت تعاونی بسته به مورد از طرف وزارت تعاون و امور روستاها یا وزارت کار و امور اجتماعی ( درمورد شرکت های تعاونی کارگری) رد می شود :
ـ در صورت عدم تطبیق اساسنامه شرکت با مقررات قانون شرکت های تعاونی.
ـ در صورت عدم تطبیق هدف های شرکت با مقاصد و هدف های انواع شرکت های تعاونی تعیین شده در قانو ن شرکت های تعاونی.
" مرجع رسیدگی به اعتراض به نظریه وزارتخانه های فوق، شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونی ها است. "

• موارد انحلال شرکت های تعاونی :
موارد انحلال شرکت های تعاونی به شرح زیر است :
۱ـ در صورت عدم تشکیل جلسه دوم مجمع عمومی عادی و درخواست انحلال شرکت به وسیله ذینفع، بسته به مورد از وزارت تعاون و امور روستاها یا وزارت کار و امور اجتماعی.( درمورد شرکت های تعاونی کارگری)
۲ـ در صورت عدم تشکیل جلسه سوم مجمع عمومی فوق العاده شرکت تعاونی و درخواست انحلال به وسیله صاحب حق،بسته به مورد از وزارت تعاون و امور روستاها یا وزارت کار و امور اجتماعی.( درمورد شرکت های تعاونی کارگری)
۳ـ در صورت کاهش سرمایه به میزانی که ادامه عملیات مقدور یا صلاح نباشد، با تصویب مجمع عمومی فوق العاده.
۴ـ اتمام برنامه ای که به موجب اساسنامه، شرکت برای انجام آن تأسیس شده است.
۵ـ تصمیم مجمع عمومی فوق العاده.
۶ـ عدم تطبیق عملیات شرکت یا اتحادیه، با اساسنامه و مقررات قانونی و یا تعطیل کار و یا عدم فعالیت در مهلت هایی که وزارت تعاون و امور روستاها و یا وزارت کار و امور اجتماعی ( درمورد شرکت های تعاونی کارگری) تعیین می کند.
در این مورد، شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونی ها، پیشنهاد انحلال شرکت یا اتحادیه تعاونی از سوی وزارت تعاون و امور روستاها را به شرکت یا اتحادیه تعاونی ابلاغ می نماید. تا اگر اعتراضی داشته باشد ظرف ۱۵ روز از تاریخ اخطار اعلام نماید.
شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونی ها، حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ وصول پیشنهاد وزارت تعاون و امور روستاها درمورد انحلال رأی خود را صادر خواهد نمود. رأی صادره قطعی و لازم الاجرا است که با ابلاغ تصمیم شورا، مبنی بر انحلال شرکت یا اتحادیه تعاونی، وزارت تعاون و امور روستاها، اقدام به انحلال شرکت یا اتحادیه مذکور نموده و هیأت تصفیه تعیین می نماید. و لغو ثبت شرکت یا اتحادیه تعاونی را از اداره ثبت شرکت ها درخواست می کند.

• تصفیه شرکت های تعاونی :
هیأت تصفیه شرکت امور شرکت تعاونی منحله :
بعد از انحلال شرکت های تعاونی، برای تصفیه امور آنها هیأت های تصفیه به شرح ذیل تعیین می گردد :
۱ـ درمواردی که شرکت تعاونی به موجب تصمیم مجمع عمومی فوق العاده منحل می شود،هیأت تصفیه امور شرکت تعاونی منحله، از طرف مجمع عمومی مذکور تعیین می گردد.
۲ـ چنانچه مجمع عمومی فوق العاده که تصمیم به انحلال شرکت تعاونی گرفته است نسبت به تعیین هیأت تصفیه اقدام ننماید، در آن صورت هیأت تصفیه بسته به مورد از طرف وزارت تعاون و امور روستاها و یا ازطرف وزارت کار و امور اجتماعی تعیین می شود.
۳ـ در مواردی که شرکت تعاونی به پیشنهاد وزارت تعاون و امور روستاها و یا وزارت کار و امور اجتماعی و رأی شورای رسیدگی و داوری در اختلافات تعاونی ها منحل می شود، هیأت تصفیه ازطرف وزارتخانه های نامبرده تعیین می شود.
در دو مورد اخیر، در صورتی که به علل مذکور در بند های ۱و۲ شرکت یا اتحادیه فعالیتی نداشته باشد، وزارت تعاون و امور روستاها یا وازرت کار و امور اجتماعی در مورد شرکت و اتحادیه های کارگری به جانشینی مجمع عمومی فوق العاده، درباره انحلال شرکت یا اتحادیه و تعیین هیأت تصفیه و اعلام آن به ثبت محل اقدام خواهد نمود.
این امر درمواردی نیز که شرکت یا اتحادیه طبق تصمیم مجمع عمومی فوق العاده منحل گردیده، ولی هیأت تصفیه مشخص نشده و یا اینکه هیأت تصفیه به تشخیص وزارت مذکور نتواند به وظایف قانونی خود عمل کند، اجرا خواهد شد.

• شیوه تصفیه امور شرکت های تعاونی منحله :
درقوانین مربوط به شرکت تعاونی، برای تصفیه امورشرکت تعاونی منحله به ماده ۱۲۵ قانون تشکیل شرکت های تعاونی مصوب ۱۳۵۰ بر می خوریم که بیان می دارد :
در تصفیه شرکت یا اتحادیه، پرداخت تعهدات از محل دارایی آنها با رعایت اولویت، به شرح زیر است :
۱ـ پرداخت بدهی های شرکت یا اتحادیه.
۲ـ پرداخت سهام اعضاء، حداکثر به میزان مبلغ اسمی هر سهم و سود سهام در صورتی که باقی مانده تصفیه از حساب ذخیره غیر قابل تقسیم شرکت بیش تر باشد.
۳ـ انتقال باقی مانده تصفیه به حساب ذخیره قانونی غیر قابل تقسیم، برای اقدامات تعیین شده طبق این قانون.

• تصفیه امور شرکت های تعاونی تولید و مصرف :
تصفیه امور شرکت های تعاونی تولید و مصرف که بر محور اصول بازرگانی تأسیس شده باشند، به شرح زیر خواهد بود :
در شرکت های تعاونی امر تصفیه به عهده مدیران شرکت است؛مگر آنکه اساسنامه یا اکثریت مجمع عمومی شرکت، ترتیب دیگری تعیین کرده باشد.
هرشرکتی مجاز است دراساسنامه خود برای تصفیه ترتیبی تعیین کند. ولی درهرحال مقررات اساسنامه نباید مخالف مواد ۲۰۷ تا ۲۱۷ قانون تجارت باشد که در ادامه وظایف واختیارات متصدیان تصفیه شرح داده می شود :

• وظایف و اختیارات متصدیان تصفیه در شرکت های تعاونی :
۱ـ خاتمه دادن به کارهای جاری شرکت
۲ـ اجرای تعهدات. و اگر برای اجرای تعهدات شرکت معاملات جدیدی لازم شود، انجام معاملات جدید.
۳ـ وصول مطالبات شرکت
۴ـ تقسیم دارایی شرکت. اعم از تقسیمات موقت آن قسمت دارایی شرکت که در مدت تصفیه محل احتیاج نیست بین شرکاء، پس از موضوع نمودن :
الف : معادل قروضی که هنوز موعد پرداخت آن نرسیده است.
ب : معادل قروضی که در حساب بین شرکاء مورد اختلاف است. یا تقسیم دارایی بین شرکاء پس از ختم تصفیه.
با ذکر این نکته که تقسیم دارایی بین شرکاء، خواه در ضمن مدت تصفیه و خواه پس از ختم آن، ممکن نیست، مگر آنکه سه مرتبه در مجله رسمی و یکی از روزنامه ها آگهی و یکسال از تاریخ انتشار اولین آگهی در مجله گذشته باشد.
تخلف از این امر متصدیان تصفیه را مسئول خسارت طلبکارانی قرار خواهد داد که به طلب خود نرسیده اند.
۵ـ اختیار محاکمه کردن ( طرح دعوی) شخصاً یا توسط وکیل.
۶ـ حق اصلاح و تعیین داور فقط وقتی که اساسنامه یا مجمع عمومی، این حق را به متصدیان تصفیه داده باشد. بجز مورد داوری اجباری که باید مقررات قانونی به موقع اجرا گذاشته شود‌.
۷ـ مشخص کردن حساب شرکاء نسبت به هم و سهم هر یک از شرکاء از سود و ضرر به منظور تقسیم.
۸ـ اقدام به ترتیب نگهداری دفاتر شرکت منحله برای محفوظ نگه داشتن آنها در محل معینی با نظر مدیر ثبت اسناد، به مدت ده سال از تاریخ ختم تصفیه.